نیک‌اندیشی Nik Andishi

در این قسمت پایانی از مجموعهٔ علیت، مسیر فکری از مدل استنتاجی–قانونی (DN) تا نظریه‌های معاصر علیت را مرور می‌کنم.
در این اپیزود به این پرسش‌ها می‌پردازم:
چرا DN علیت را به استنتاج فروکاست؟
مسئلهٔ پیش‌دستی (preemption) و مشکل جهت‌مندی چه بود؟
لوئیس چگونه با شرطی‌های خلاف‌واقع علیت را بازگرداند؟
پرل چگونه مداخله را قابل محاسبه کرد؟
و در نهایت، چه چیزی پس از کنار گذاشتن «زور» و «ضرورت» باقی می‌ماند؟
این گفت‌وگو پلی است میان فلسفهٔ علیت و پرسش‌های امروز در Explainable AI، پیش‌بینی، و فهم ساختاری.
اپیزود بعدی وارد بحث «پیش‌بینی در برابر تبیین» خواهد شد.

This final episode of the causation series traces the path from the Deductive–Nomological (DN) model to contemporary views of causation.
Topics covered include:
Why DN reduced explanation to deduction from laws
The problems of direction and preemption
Lewis’s counterfactual restoration of difference-making
Pearl’s interventionist framework and causal graphs
And what remains once force and necessity are stripped away
This episode closes the causation loop and prepares the ground for the next discussion on prediction vs explanation, especially in the context of Explainable AI.

لینک مقالات و نوشته‌ها در مدیوم:
👉   /medium.com/@farzan.jafeh

لینک تمام شبکه‌های اجتماعی و محتوای من:
👉 لینک beacons.ai/farzanjafeh

Duration: 00:35:42

در این اپیزود، پرسش بنیادینی را بررسی می‌کنم که برتراند راسل را به این نتیجه رساند که «علیت یادگاری از دوران گذشته است».
با دنبال‌کردن مسیر سؤال‌ها—نه فقط پاسخ‌ها—نشان می‌دهم راسل دقیقاً چه چیزی را نقد می‌کند، چرا فیزیک مدرن علیت را کنار می‌گذارد، و چه چیزی پس از این حذف باقی می‌ماند.
این گفت‌وگو مقدمه‌ای است برای فهم عمیق‌تر علیت، ساختار، و نقش آن‌ها در علم، فلسفه، و هوش مصنوعی.

In this episode, I examine the six foundational questions that led Bertrand Russell to claim that “causation is a relic of a bygone age.”
By following the path of the questions themselves—not just their answers—I explore what Russell was really rejecting, why modern physics sidelines causation, and what remains once that stripping is complete.
This discussion sets the stage for a deeper investigation of structure, explanation, and causation in science, philosophy, and AI.


لینک مقالات و نوشته‌ها در مدیوم:
👉 https://medium.com/@farzan.jafeh/

لینک تمام شبکه‌های اجتماعی و محتوای من:
👉 لینک beacons.ai/farzanjafeh

Duration: 00:37:23

در این اپیزود، نقد معروف دیوید هیوم دربارهٔ علیت را بررسی می‌کنم و آن را با چارچوب نظری خودم، یعنی «علیت دنبالهٔ بی‌نهایت» یا ISC مقایسه می‌کنم. در مورد بخش‌هایی که با هیوم موافقم، بخش‌هایی که با او اختلاف دارم، و این‌که چرا برخی از مفروضات او با شناخت امروز ما از مغز سازگار نیست، قدم‌به‌قدم صحبت می‌کنم.

سه نقد اصلی را باز می‌کنم:

• چرا ادراک و استنتاج دو فرآیند جدا نیستند
• چرا پیدا کردن «رویداد قبلیِ واحد» از نظر ساختاری ممکن نیست
• چرا مفهوم ضرورت شاید اساساً برای توضیح علیت مناسب نباشد

در ISC علیت نه زور است و نه عادت ذهن؛ بلکه نوعی همگرایی ساختاری در میان بی‌نهایت ریزرویداد است. این اپیزود گامی است برای رسیدن به یک درک مدرن‌تر و عمیق‌تر از اینکه علیت واقعاً چیست.

In this episode, I explore David Hume’s famous critique of causation and compare it with my own framework, Infinite Series Causation (ISC). I walk through where I agree with Hume, where I depart from him, and why some of his assumptions no longer hold under modern cognitive science.

We examine three key critiques:

• Why perception and inference are not fundamentally different
• Why identifying a single “prior cause” is structurally impossible
• Why necessity may be the wrong concept for describing causation at all

ISC reframes causation not as force or psychological habit, but as structural convergence across infinite micro-events. This episode is a step in building a deeper, more modern understanding of what causation actually is.


لینک مقالات و نوشته‌ها در مدیوم:
👉 لینک    https://medium.com/@farzan.jafeh/hume-necessity-and-the-structure-of-events-isc-4fd1732507e2

لینک تمام شبکه‌های اجتماعی و محتوای من:
👉 لینک beacons.ai/farzanjafeh

Duration: 00:42:18

در این ویدیو دیدگاه علیتِ ارسطو—علت مادی، صوری، فاعلی و غایی—را با نظریهٔ «علیتِ سریِ بی‌نهایت» که اخیراً معرفی کرده‌ام مقایسه می‌کنم.
در این جلسه می‌بینیم ارسطو در کجا شگفت‌انگیز پیش‌بینی کرده بود، نظریه‌اش در کجا برای دنیای پیچیدهٔ امروز کافی نیست، و چگونه نگاهِ «سری بی‌نهایت» جهت‌مندی، ساختار، پراکسی‌ها و رفتارهای برآمده را بازتفسیر می‌کند.

این ویدیو بخشی از پروژهٔ بزرگ‌تر من دربارهٔ علیت، ارادهٔ آزاد، اخلاقِ هوش مصنوعی و مسئولیت است.


لینک مقالات و نوشته‌ها در مدیوم:
👉 لینک   https://medium.com/@farzan.jafeh/looking-for-the-roots-of-causation-a-classical-framework-meets-infinite-series-causation-ff7d6a2375eb

لینک تمام شبکه‌های اجتماعی و محتوای من:
👉 لینک beacons.ai/farzanjafeh

اگر این مباحث برای شما جذاب است یا پرسشی در ذهن‌تان شکل می‌گیرد، لطفاً در بخش نظرات با من در میان بگذارید.

In this session, I compare Aristotle’s classical theory of causation—material, formal, efficient, and final causes—with the Infinite-Series Causation model I recently introduced.
We explore where Aristotle was astonishingly ahead of his time, where his framework struggles with modern complexity, and how an infinite-series perspective reframes direction, structure, proxies, and emergent behavior.

This session is part of my broader project on causation, free will, AI ethics, and responsibility.

Duration: 00:43:48

در این جلسه، به مجموعه‌ای از چالش‌های بنیادی در فهم «علیت»، «اختیار»، و «تبیین‌پذیری هوش مصنوعی» می‌پردازم—چالش‌هایی که از ناهماهنگی در XAI و مسئلهٔ پروکسی‌ها، تا تنش میان علوم اعصاب و ارادهٔ آزاد، و همچنین پرسش‌های حقوقی و فلسفی دربارهٔ مسئولیت، گسترده شده‌اند.
این جلسه مقدمه‌ای است برای مجموعه‌ای از مباحث عمیق‌تر که در هفته‌های آینده ادامه خواهند یافت.

لینک مقالات و نوشته‌ها در مدیوم:
👉 لینک   / the-fig-tree-and-the-universe-toward-an-in... 

لینک تمام شبکه‌های اجتماعی و محتوای من:
👉 لینک beacons.ai/farzanjafeh

اگر این مباحث برای شما جذاب است یا پرسشی در ذهن‌تان شکل می‌گیرد، لطفاً در بخش نظرات با من در میان بگذارید.

In this session, I introduce several foundational challenges in how we understand causation, free will, and explainable AI. These challenges range from contradictions in XAI and the collapse of fairness under proxies, to the tension between neuroscience and free will, as well as legal and philosophical questions about agency and responsibility.
This session serves as the opening to a deeper series that will continue in the coming weeks.

Read my essays on Medium:
👉   / the-fig-tree-and-the-universe-toward-an-in... 

Find all my platforms and content here:
👉 beacons.ai/farzanjafeh

If these ideas resonate or spark questions, feel free to share your thoughts in the comments.

Duration: 00:42:05

در این جلسه به موضوع «اخلاق باور در هوش مصنوعی» می‌پردازم؛ جایی که پیش‌بینی، سوگیری، پروکسی‌ها و لایه‌های پنهان اطلاعات با پرسش‌های اخلاقی تلاقی پیدا می‌کنند. آیا ممکن است یک سیستم هوشمند قبل از هرگونه عمل، از نظر اخلاقی «اشتباه» باشد؟ آیا حذف متغیرهای حساس، به‌معنای حذف سوگیری است؟ و آیا باور بدون عمل، مسئولیت اخلاقی دارد؟

این ویدیو بخشی از مسیر هفتگی من برای خواندن مقاله‌های علمی، تفکر عمیق، نوشتن و گفت‌وگوی آزاد است. خوشحال می‌شوم اگر پرسش‌ها و برداشت‌های خود را در کامنت‌ها مطرح کنید.

📚 لینک مقاله و یادداشت کامل در مدیوم:
➡️   / proxies-beliefs-and-ethical-tension-in-mac... 

🎧 نسخه پادکست:
➡️ نیک‌اندیشی

🔗 لینک تمام شبکه‌های اجتماعی و محتوا:
➡️ beacons.ai/farzanjafeh

#هوش_مصنوعی #اخلاق #فلسفه #باور #سوگیری #AI #Ethics #Philosophy

In this session, I explore the ethics of AI belief — the space where prediction, bias, proxy variables, and hidden representations intersect with moral responsibility. Can an intelligent system be morally wrong before it acts? Does removing sensitive features actually remove bias? And can a belief be ethically problematic even without action?

This video is part of my weekly journey of reading academic papers, thinking deeply, writing reflectively, and sharing open intellectual inquiry. I welcome your thoughts, questions, and disagreements in the comments.

Duration: 00:47:53

در این قسمت، فرزان به مقاله‌ی مهم نیک باستروم
 «اراده‌ی اَبَرشعور: انگیزه و عقلانیت ابزاری در عامل‌های هوشمند پیشرفته»
 می‌پردازد و مفاهیم پیچیده‌ی آن را با زبانی ساده و قابل‌فهم باز می‌کند:

چرا هوش و انگیزه می‌توانند از هم مستقل باشندنقش «هدف نهایی ثابت» در شکل‌گیری تمام رفتارهای ابزاریخطاهای انسانی در تصور کردن انگیزه‌های هوش مصنوعیاینکه چرا سیستم‌های بسیار هوشمند شبیه انسان فکر نمی‌کنندو پیوند میان هیوم، عقلانیت و تز اُرتوگونالیتی

این گفت‌وگو دعوتی است به تفکر عمیق درباره‌ی ذهن، عاملیت،
 و آینده‌ی هوش — در فضای آرام و اندیشمندانه‌ی نیک‌اندیشی.

In this episode, Farzan explores Nick Bostrom’s seminal paper “The Superintelligent Will: Motivation and Instrumental Rationality in Advanced Artificial Agents.”
He breaks down the core ideas in simple, thoughtful language:

Why intelligence and motivation can remain independentHow fixed final goals shape all instrumental behaviorWhere human assumptions fail when imagining AI motivationsWhy superintelligent systems don’t need human-like psychologyHow Hume, rationality, and the Orthogonality Thesis connect

This episode invites listeners to reflect on mind, agency, and the future of intelligence — in the calm and thoughtful tone of Nik Andishi

philosophy, deep thinking, mindset, self-development, decision making, meaning of life, Iranian philosophy, logic & reasoning, personal transformation, پادکست فلسفی، تفکر عمیق، رشد فردی

Duration: 00:43:48