Arkeo-Paradigma

Nazar (Evil Eye) inancı neden hemen her kültürde ortaya çıkar?Bu bölümde nazar ve kemgöz kavramını mitoloji, dinler tarihi ve antropoloji perspektifinden inceliyoruz.

Medusa anlatısından Roma’nın fascinum geleneğine, Mezopotamya’nın kötü bakış inancından Yahudilikteki Ayin Hara anlayışına uzanan bu bölümde; nazarın kıskançlık, rekabet ve toplumsal kriz anlarında nasıl işlev gördüğünü ele alıyoruz.

Bu bölüm, nazarı yalnızca batıl bir inanç olarak değil; toplumsal ilişkileri dengel...

Bu bölümde Noel anlatısına alışıldık yerden değil, genellikle gözden kaçan bir figür üzerinden bakıyoruz: Meryem.İsa’nın doğumu anlatılırken çoğu zaman arka planda bırakılan Meryem’in, tarihsel ve kültürel olarak nasıl merkezi bir konuma yerleştiğini inceliyoruz.İsis–Horus mitosundan Helenistik anne-tanrıça geleneğine, Roma’nın çok-katmanlı din dünyasından Efes Konsili’ne uzanan bu yolculukta şu soruların peşine düşüyoruz:Tek tanrılı bir inanç sistemi içinde “Tanrı’yı doğuran anne” fikri nasıl mümkün oldu?Yahudi tektanrıcılığı ile pag...

Bu bölümde kutsal kavramının gizli işleyişini inceliyoruz: Toplumların kriz anlarında nasıl bir düzen kurduğunu, kaosu nasıl dönüştürdüğünü ve şiddeti hangi mekanizmalarla görünmez hâle getirdiğini…Osiris–Set mitosundan Girard’ın mimetik kuramına, ritüellerin doğuşundan modern hukuk ve törenlere uzanan bu yolculukta sorumuz şu:Kutsal gerçekten gökten mi iner, yoksa toplumun içinden mi çıkar?Kutsalın çift değerli yapısının arkasında nasıl bir toplumsal hafıza, nasıl bir şiddet dönüştürme mekanizması olduğundan bahsediy...

Bu bölümde, insanlık tarihinin en eski mekanizmalarından birinin izini sürüyoruz: canavarın nasıl ortaya çıktığının…
Canavar figürünün yalnızca mitolojik bir yaratık değil, toplumların bastırdığı korkuların, suçlulukların ve eski kurban ritüellerinin gölgesi olduğundan bahsediyoruz.
Hititlerden dijital kültüre uzanan bu yolculukta sorumuz şu:
Toplumlar neden sürekli yeni canavarlar üretir?

💬 Düşünme Daveti:Sizce geçmişin ikame kurbanları bugün hangi biçimlerde canavarlaştırılıyor?
Modern toplumda “tehlikeli” ilan edilen figür...

Bu bölümde, kurban verme pratiğinin modern dünyadaki yankılarını araştırmaya devam ediyoruz.Artık insan kurban edilmiyor, ama “ikame kurban” hâlâ aramızda.Kurbanın yerini anma törenleri, kanın yerini semboller, şiddetin yerini ise hatırlama aldı.Yom Kippur’dan günümüzün anma törenlerine, felaketlerden ulusal kahraman kültlerine uzanarak; toplumun bir arada kalmak için şiddetten hafızaya geçişini inceliyoruz.Antik çağların “kurban edilen bedeni” modern dünyanın “hatırlanan bedeni”ne dönüşürken, ritüelin özü yani bir arada kalabilmek için bir şeyden vazgeçme içgüdüsü hâ...

Bu bölümde insanlık tarihinin en eski ve en karanlık sorularından birine dönüyoruz:Toplum neden kurban verir? Batı Afrika krallıklarından Antik Yunan kentlerine, Aztek tapınaklarından Mezopotamya'ya uzanarak, insan kurbanını inceliyoruz.Shilluk kralının ölümüyle toprağın yeniden doğuşunu, pharmakos ritüelinde toplumun kendi içindeki kaosu bir bedene yükleyip nasıl arındığını, Aztek rahiplerinin güneşi yeniden doğurmak için gökyüzüne kaldırdığı kalpleri ve Mezopotamya’da “sahte kral”ın ölümüyle korunan kozmik düzeni konuşuyoruz.René Girard’ın “Toplumun temeli un...

Bu bölümde, toplumların tarih boyunca başvurdukları günah keçisi ve yabancı kavramlarını derinlemesine inceliyoruz. Neden bazı insanlar suçlu ilan edilir? sorusunun cevabını arıyoruz.💬 Düşünme Daveti:Sizce toplumlar neden her zaman bir günah keçisi arar ve "yabancı"yı ötekileştirir? Bu mekanizma günümüzde hâlâ aynı şekilde mi işliyor, yoksa farklı formlarda mı karşımıza çıkıyor? Yorumlarda kendi görüşlerinizi paylaşın ve birlikte bu kadim ve ikameci ritüellerin ardındaki toplumsal dinamikleri keşfedelim.Bu video/podcast, mitolojik, kültürel, sanatsal ve felsefi analiz amacıyla hazırlan...

İlk bölümde Demeter ve Persephone mitosunu anlatmıştık.Bu bölümde ise mitin anlamının derinliklerine iniyor, Eleusis gizemlerinin kapısını aralıyoruz.Binlerce yıldır gizli kalmayı başarmış küçük ve büyük gizemlerin ardındaki simgeleri çözümlemeye çalışıyoruz:yeraltına iniş, ölüm ve yeniden doğuş, kutsal içecek kykeon, nar, meşaleler ve diğerleri…Tüm bu semboller ne anlatıyordu? İnsanlık neden her yıl bu ritüelleri tekrarlayarak yaşamın ve ölümün sırrını aradı?

Görsel Kaynaklar

Görsellerin bir bölümü...

Bu bölümde Yunan mitolojisinin en güçlü anlatılarından biri olan Demeter ve Persephone mitosuna giriş yapıyoruz.

Mitosu kısaca aktararak başlıyor, ardından mitin ne anlama geldiğini çözümlemeye odaklanıyoruz.

Bu mit, yalnızca bir hikâye değil; toplumsal hafızanın taşıdığı derin semboller ağıdır.

Arkeo-Paradigma’da mitoloji, arkeoloji ve ritüellerin izini sürmeye devam ediyoruz.Yeni bölümler her ay 2 kez yayında.

Bu bölümde Göbekli Tepe Kazıları ile alt üst olan tarihsel sıralamamıza bakıp Göbekli Tepe ve çevresindeki Neolitik Çağ yerleşmelerinde inanç konusunu ele alıyoruz. Konu ile ilgili sorularınızı ve söylemek istediklerinizi yorumlarda bizimle paylaşabilirsiniz.Göbekli Tepe'nin bulunuş hikayesi ve ilk kazıları hakkında ileri okuma yapmak için;

📚 Göbekli Tepe: En Eski Tapınağı Yapanlar - Klaus Schmidt

🔗https://www.goodreads.com/book/show/13402653-g-bekli-tepe

Binlerce yıl önce bir kadın kırmızı aşı boyasıyla bir mağaranın duvarına bir iz bıraktı... İşte o iz bugün geçmişin anlatısını dinlememizi sağlayan bir hafızaya dönüştü.

Bu sezon sonu bölümümüzde bu zamana kadar anlattıklarımızı değerlendiriyoruz. Yeni sezon hakkındaki planlarımızı paylaşıyoruz.

Bu sezon hakkındaki görüşlerinizi ve yeni sezon için bütün önerilerinizi bizimle bu videonun yorumlarında paylaşabilirsiniz.

Arkeo.Paradigma kısa bir düşünme ve hazırlanma arası veriyo

Bu çağda bir devrim oldu ve biz bu devrime bir antropolog gözünden bakmaya çalıştık.Kanala abone olmayı ve videolarımızı beğenmeyi unutmayın. Konu ile ilgili sorularınızı ve söylemek istediklerinizi yorumlarda bizimle paylaşabilirsiniz.Bu videoda bahsedilen kitaplar:📚 İnekler, Domuzlar, Savaşlar ve Cadılar: Kültür Bilmeceleri - Marvin Harris 🔗 https://www.goodreads.com/book/show/20491104-i-nekler-domuzlar-sava-lar-ve-cad-lar?ref=nav_sb_ss_1_16📚 Kültürel Materyalizm - Marvin Harris🔗 https://www.goodreads.com/book/show/1014874.Cultural_Materialism📚 Kutsal İnek ve İğrenç Domuz - Marvin Harris🔗 https://www.goodreads.com/book/show/60659.Good_to_Eat

Bu bölümde mağara resimlerinin bize ne anlatmaya çalıştığını bakacağız.

Konu ile ilgili sorularınızı yorumlarda bizimle paylaşabilirsiniz.

C14 ile ilgili düzeltme: Bir canlı öldüğünde vücuduna yeni karbon girmediği ve C14 radyoaktif bir element olduğu için ölüm anından sonra yarılanma süreci başlar. Bulunan bir organik materyalde (bitki veya hayvan kalıntısı) kalan C14 oranı hesaplanarak canlının ne zaman öldüğü anlaşılır. Videoda “canlının öldüğü andaki  yaşı” cümlesi sehven söylenmiştir. Doğrusu “canlının ne kadar zaman önce öldüğü” şeklinde olmalıdır. 

Yorumlarınızı ve sorularınızı bekliyoruz.

Belgesel film önerisi: 

La Grotte Des Rêves Perdus - The Cave of Forgotten Dr...

Bu bölümümüzde Paletolitik Çağ'ı anlamamızı sağlayan mağaraların özeliklerine bakacağız.

Yorumlarınızı ve sorularınızı bekliyoruz.

Arkeo-Paradigma'nın bu bölümünde kendi türümüz olan Modern İnsan'dan yani Homo Sapiens'ten bahsedeceğiz. Üretim ve dil üzerine yoğunlaşacağız.

Yorumlarınızı ve sorularınızı bekliyoruz.

Arkeo-Paradigma'nın bu ilk bölümünde Paleolitik Çağ'ın başı, en bilindik insan türlerinden olan Homo Erectus ve Homo Neanderthal'lerin özelliklerinden ve ürettikleri teknolojilerden bahsedeceğiz.

Yorumlarınızı ve sorularınızı bekliyoruz.

Bu ilk bölümde bu yayına başlarken neyi amaçladığımızı konuşmak istedik.