Yeryüzü Tanığı

Yabani memeli hayvanların biyokütlesi insanların kültesinin toplamının %10'undan daha az. Dünyadaki memelilerin ise sadece %5'i yaban hayvanı. Kalanını insanlar ve onları beslemek için yetiştirilen evcil hayvanlar oluşturuyor. 

Dünya üzerindeki etkimizi, sayılarla ortaya koyan bir araştırmayı konuşuyoruz. 

🔹Dünyada doğanın hakları için gerçekleşen kazanımlar
🔹Sivil hareketlerin yeni dönemi
🔹Türkiye’de kazanılan davalar 

🔹Yangınlar ve seller dünyanın ana gündemiydi.
🔹Türkiye’de Süper İzin Yasası ile yeni bir mücadele dönemi başladı.
🔹Kuraklık ve su krizi, politikaların değişmesini sağladı.

🔹İstanbul'un kuzeyinde neler oluyor? Şehrin yaşam kaynağına yapılan 'yeni şehri' konuşuyoruz.

🔹Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin yarısından fazlasının petrol ve doğalgaz için ihaleye açılması gündemimizde. 

🔹Kuraklıktan etkilenen HES'ler hedeflenen enerjiyi sağlamıyor: Peki buna şaşırdık mı? Biraz da HES'lerin nasıl yapıldığını ve HES mücadelesini hatırlayalım. 

Kaş–Finike yoluna ilişkin mahkeme iptal kararından yola çıkarak Antalya’nın doğasını ne kadar tanıdığımızı sorguluyor; bu eşsiz coğrafyanın biyoçeşitliliğine kısa bir bakış atarken gıdanın doğa ve kültürle ilişkisini, Toprak Ana Günü etkinliklerini, gastronomi bölümlerinin önemini, içimizdeki “ayı” olma arzusunu ve İstanbul’daki Yarımburgaz Mağarası’nda ayılarla aynı mekânı paylaşan insanların yaşadığı dönemi konuşuyoruz.

🔹Köyceğiz'deki Namnam Çayı üzerindeki Balcılar Barajı'na karşı yöre halkının açtığı dava kazanıldı: Sandras Dağları'nın eteklerinde verilen ilham verici mücadele

🔹Edremit'te sulak alan üzerine yapılan Organize Sanayi Bölgesi'ndeki su baskını ve dere yataklarına inşaat yapma ısrarı 

🔹Hollanda'nın havai fişek yasağı kararı 

Doğa korumanın öncülerinden Tansu Gürpınar’ı özlemle anıyor ve Türkiye’nin doğa koruma tarihinde geçirdiği dönüşüme Gürpınar'ın bıraktığı izlerden hareketle bakıyoruz. Ayrıca Yeni Zelanda’nın 2025 yılına kadar 2,5 milyon kediyi öldürmeyi hedeflediğini açıklayan tartışmalı planını, kararın arka planını ve ekolojik gerekçelerini ele alıyoruz.  

Hatay’daki Milleyha Kuş Cenneti’nde yaşanan son gelişmeleri ve bu alanı küresel ölçekte önemli kılan özellikleri ele alıyoruz. Ayrıca sekiz göl için hazırlanan Acil Eylem Planı’nı tartışıyor; göllerin geri kazanılmasının gerçekten mümkün olup olmadığını soruyoruz.

Son olarak ise tüm dünyanın iki haftadır takip ettiği Brezilya’daki COP30 Biyoçeşitlilik Zirvesi’ne uzanıyor; Amazon yerlilerinin BM toplantı alanındaki protestosunu, Şef Raoni’nin temaslarını, Raoni ailesinin yıllar önceki Hasankeyf ziyaretini ve halkların ortak mücadelesini konuş

🔹Geçtiğimiz yıl İstanbul'da kaçırılmaya çalışılırken yakalanan ve Zeytin ismi verilen yavru Goril, neden Türkiye’de esir tutuluyor? Bakanlığın kararına Nijerya'dan ve pek çok sivil toplum kuruluşu ve uzmandan tepkiler var.

🔹Avrupa'nın gündeminde Sivil toplum kuruluşlarının yok oluşu var: Peki sivil toplumun zayıflaması ne anlama geliyor? 

🔹İzmir'de şahit olduğumuz Orhanlı Zeytin Festivali bize ne anlatıyor: İmecenin tekrar varoluşunu ve UNESCO listesine giren zeytinlikler gündemimizde. 

🔹İzlanda’da ilk kez sivrisinek görüldü! İklim camiası buna ne diyor? 

Kırşehir’i yok edecek altın madenlerinin ilkinin Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı onay sürecinden geçmesinin ardından bu projenin sonuçlarını, neyi nasıl yok edeceğini ele alıyor ve ardından madenlerin havza bazında etkilerini konuşuyoruz. 

Dünya, doğasını endişe verici bir hızla kaybediyor; küresel yaban hayatı popülasyonları sadece 50 yılda %73 oranında azaldı ve bilim insanları bu hafta gezegenin ilk felaket noktasına ulaşıldığı konusunda uyardı.

Dünya Doğa Koruma Birliği, 2030 yılına kadarki çalışmalarına rehberlik edecek yeni bir 20 yıllık Stratejik Vizyon ve dört yıllık Program açıkladı. 

Tokat Almus’taki madene karşı alınan zaferden Ankara Gölbaşı’ndaki kömür madeni davasına, Muğla Gökova ve İzmir Tire kararlarından Kaş-Kalkan-Finike yoluna kadar… Türkiye’nin dört bir yanında doğayı, suyu ve yaşam alanlarını savunan yurttaşların hukuk yoluyla elde ettiği kazanımlara odaklanıyoruz.

🔹50 yılda dünyadaki yaban hayatı nüfusunun %73 yok oldu. Bu yok oluşun nedenlerini nedir?

🔹Doğanın haklarını tanımayan, yaşam alanlarını maden ve enerji şirketlerine açan torba yasaya karşı Anayasa Mahkemesi'nde açılan dava görüşülmeye başladı. Davaya sivil toplum kuruluşları ve şahıslar nasıl müdahale oluyor? 

🔹Karadeniz’de hiçbir bilimsel temeli olmayan açıklamalar yayılmaya çalışılıyor ve ayıların öldürülmesi amaçlı bir söylem geliştiriliyor. Yaşam alanları paramparça edilen, aç bırakılan ayıların hakları gündemimizde.

🔹Yeni bir keşif: Zürafaların tek bir tür değil, dört ayrı tür olduğu ortaya çıktı! Ayrıca yedi de alt tür tespit edildi.

🔹Hatay Samandağ’da inşaat için tarım alanları yok ediliyor. 5 Ekim’de miting düzenlenecek. 

🔹 Avrupa kuş gözlem günü etkinliklerini kaçırmayın, 11 ilde 22 etkinlik var.   

Anadolu doğa hareketini konuşuyoruz bu hafta. Büyük Anadolu Yürüyüşü'nden günümüze, doğa mücadelelerinde neler yaşandı? Anadoluyu Vermiyoruz sloganı nasıl ortaya çıktı? Doğa savunucuları nerelerde neler yapıyor?

 🔹Finlandiya ve Polonya, hem düşman tanklarının geçişini engellemek, hem de iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak için kendi sınırlarını bataklığa çevireceğini duyurdu. 

 Doğal alanların restorasyonunun, güvenlik amacıyla gündeme geldiğine ilk kez tanık oluyoruz.

🔹Akbelen'de zeytin katliamı başladı ve hemen ardından tüm muhalif partiler süper izin yasası olarak bilinen torba yasanın iptali için AYM'ye başvurdu. 

Madenler ve kırsal üretimler arasında yaşanan çatışmalarda neler oluyor? 

Türkiye’nin enerji güvenliğini ve kömür yatırımlarını konuşuyor, Bakan'ın Soma'da yaptığı açıklamanın detaylarına iniyoruz. 
 
Soma'daki açıklamanın ardından uzman STK'lardan oluşan İklim Ağı da bir basın toplantısı düzenledi: Türkiye’ye bir iklim hedefi belirlemesi için ortak çağrı yaptı. Peki, İklim Ağı neler öneriyor?

 🔹Maya uygarlığının doğa ile kurduğu derin ilişkinin sürdüğü tropik ormanlar için tarihi bir antlaşma yapıldı. Meksika, Guatemala ve Belize, toplam 5.7 milyon hektarlık dev bir koruma bölgesi için anlaştı.

🔹Yangın sonrası ormanlar nasıl diriliyor? Akdeniz ormanlarındaki çeşitliliği ve ilham verici dayanma gücünü ele alıyoruz. 

🔹Doğanın direnme gücü insanda da yok mu? Gazze'ye yardım götürmek için 44 ülkeden yüzlerce aktivistin olduğu Küresel Sumud Filosu da gündemimizde... 

Türkiye'nin en büyük ikinci tatlısu gölü olan Beyşehir Gölü nasıl kurutuluyor? Göl neden Konya havzasındaki aşırı sulamaya kurban ediliyor?

Öte yandan Eskişehir'deki Küllüoba kazısında ilginç bir keşif yapıldı: 5200 yıl önce kuraklıkla mücadele için arpa ve buğday yerine karaburçak tercih edildiği, hayvancılıkta ise koyun yerine keçinin tercih edildiği ortaya çıkarıldı.

Bu hafta, Türkiye'nin kuraklık ve çölleşmeye karşı stratejik çözümler geliştirmek yerine suyunu nasıl boşa harcadığını ve hangi yanlışlarda n

Yanlışlıkla, bir göl yeniden canlandırıldı: Karaburun'dan hem güzel hem de şaşırtıcı bir haberimiz var.Patara'dan örnek bir mücadeleye tanık oluyoruz: Koruma altındaki Gerenlik Koyu'nun parka dönüştürülmesi için yapılacak ihaleye halk da katılacak ve itiraz edecek ve gerekirse ikinci kez hukuki mücadele ile durdurulacak.Nedir bu öldürme motivasyonu?: Avcılar, yanan alanların ava kapatılmasını protesto ediyor. Yaban hayvanlarının durumu ve avcılık lobisini konuşuyoruz.

Yeryüzü Tanığı'nda Sahte olmayan diplomalarla yok edilen doğamız, kaçırılan goril Zeytin, tropik kuşlardan haberler var. Peki? Türkiye’de güzel şeyler olmuyor mu? Ordu ve İkizköy’den haberler yine Yeryüzü Tanığı’nda.

Dünya Mirası alanlarının yaklaşık %73'ünün suyla ilgili tehlikeler açısından yüksek risk altında olmasına, Kırşehir'in altın madenlerine karşı başarılı mücadelesine, Konya Ovası'nı sulamak için yeni bir tünelin planlanmasına ve Yunanistan'ın su krizine karşı ulusal eylem planına değiniyoruz. 

Yangınların sebeplerini, belediye yetkilerinin AFAD’a devrini, kent parklarının inşaata açılmasını ve Birleşmiş Milletler raporuna göre Türkiye’yi tehdit eden kuraklık riskini konuşuyor ve ayrıca su tehlikeleri altındaki Dünya Mirası alanlarına da değiniyoruz. 

Yapay zekânın çevresel maliyeti: Görünmeyen karbon ayak izleri, veri merkezlerinin su ve enerji tüketimi

Meclis'te oylanmaya başlayan Torba Yasası'na karşı çıkmak için Denizli Avdan'dan Ankara'ya, TBMM önüne bir ayda dört kez gelen Hatice Teyze ve nicelerini konuşurken, ABD'de tarihinin en büyük barajının yıkılma hikayesini, yerli halkın restore edilen nehirde yaptığı yolculuğuna değiniyoruz.  

NASA raporuna göre deniz seviyelerindeki rekor yükseliş ve iklim krizinin kıyı alanları ile muz üretimi gibi coğrafyalara etkileri tartışıyoruz. Yeni nükleer füzyon teknolojisi potansiyeli farklı açılardan değerlendirilirken, çevre yasaları (sıfır atık, barajlar) ve mevzuatın yetersizliği eleştiriyor, Marmara Denizi'ndeki müsilaj sorunu ve arıtma tesisleri, yapay sulak alanlar gibi olası çözümleri ve bireysel çabayla Mileyha Kuş Cenneti'nin korunması gibi olumlu örnekleri konuşuyoruz.