Zimmerman en Space

Het ziet er naar uit dat we binnen enkele weken gaan meemaken dat astronauten voor het eerst sinds 1972 verder de ruimte in zullen reizen dan alleen in een baan rond de aarde. Om goed voorbereid te zijn als u binnenkort met de borrelnootjes achter de tv of laptop zit, leek het me aardig om in deze aflevering wat feiten op een rijtje te zetten.

Artemis (NASA):

https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/

NASA Moon to Mars architecture:

https://www.nasa.gov/moontomarsarchitecture/

Over the moon: How the Trump-Musk feud...

Ver voorbij de baan van Neptunus, zelfs nog verder weg dan de Kuipergordel, vinden we - waarschijnlijk - de Oortwolk, genoemd naar Jan Hendrik Oort (1900 - 1992). Maar kunnen we objecten in die "Oortwolk" eigenlijk waarnemen? Het antwoord daarop hoort u in deze laatste aflevering van 2025.

Jan Hendrik Oort:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Hendrik_Oort

Origin And Evolution Of The Unusual Object 1996 Pw: Asteroids From The Oort Cloud?

https://sci-hub.se/10.1086/310940

1996 PW in het Minor Planet Center (klik vooral ook op Interactive Orbit Sketch):

https://www...

Vaste luisteraars van deze podcast weten het misschien wel: elk jaar met kerst is er sprake van een onzin-aflevering. Dus in lijn der traditie heb ik een kerstverhaal voor u gemaakt. Fijne kerstdagen en dat 2026 maar vrede, liefde en saamhorigheid mag brengen.

The Astronomer's Telegram bestaat trouwens echt:

https://www.astronomerstelegram.org/

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Gigantische sterren tijdens de begindagen van ons heelal. Hoe zit dat nou weer?

Astronomers find first direct evidence of “Monster Stars” from the cosmic dawn:

https://www.port.ac.uk/news-events-and-blogs/news/astronomers-find-first-direct-evidence-of-monster-stars-from-the-cosmic-dawn

1000–10,000 M⊙ Primordial Stars Created the Nitrogen Excess in GS 3073 at z = 5.55:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ae1a63

Astronomen vinden eerste directe bewijs voor ‘monstersterren’ in het vroege heelal:

https://www.astronomie.nl/nieuws/astronomen-vinden-eerste-directe-bewijs-voor-monstersterren-in-het-vroege-heelal-4773

GA-NIFS: An extremely nitrogen-loud and chemically stratified galaxy at z ∼ 5.55:

https://arxiv.org/html/2404.04148v1

Af...

Ja, hoe zit dat eigenlijk met die buisjes die momenteel op Mars verzameld worden door de Perseverance rover? Dat hoort u in deze aflevering.

Vision and Voyages for planetary science in the decade 2013-2022:

https://science.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/Planetary_DS.pdf

Mars rock samples:

https://science.nasa.gov/mission/mars-2020-perseverance/mars-rock-samples/

Mars sample return:

https://science.nasa.gov/mission/mars-sample-return/

NASA ziet op dit moment twee opties:

https://www.nasa.gov/news-release/nasa-to-explore-two-landing-options-for-returning-samples-from-mars/

Mars Rock Samples: The Stories...

De ontdekking van tryptofaan op een ander hemellichaam dwingt ons na te denken over de geschiedenis van leven op onze aarde.

Scientists found tryptophan, the ‘sleepy’ amino acid, in an asteroid. Here’s what it means:

https://edition.cnn.com/2025/11/27/science/tryptophan-asteroid-bennu-nasa-sample

Prebiotic organic compounds in samples of asteroid Bennu indicate heterogeneous aqueous alteration:

https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2512461122

Hayabusa 2:

https://en.wikipedia.org/wiki/Hayabusa2

OSIRIS-REx:

https://nl.wikipedia.org/wiki/OSIRIS-REx

Tryptofaan:

https://nl.wikipedia.org/wiki/T...

Onze derde bekende interstellaire bezoeker, 3I/ATLAS, is de laatste tijd flink aanwezig in het nieuws. Luisteraar van deze podcast Chris vraagt zich af of we niet terug kunnen rekenen waar dit object vandaan komt.

Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System:

https://atlas.fallingstar.com/

JUICE and 3I/ATLAS: An Unexpected Encounter in Space:

https://www.mps.mpg.de/juice-and-3iatlas-an-unexpected-encounter-in-space

NASA’S STEREO Observes Interstellar Comet 3I/ATLAS:

https://science.nasa.gov/blogs/3iatlas/2025/11/19/nasas-stereo-observes-interstellar-comet-3i-atlas/

JWST detection of a carbon dioxide dominated gas coma su...

Een beetje een populair nieuwsitem, maar goed. Voor het eerst is een CME, een Coronal Mass Ejection, waargenomen bij een andere ster dan onze zon. Wellicht biedt deze aflevering nog wat extra context, die u in andere nieuwsbronnen moest missen.

First confirmed sighting of giant explosion on nearby star:

https://www.eurekalert.org/news-releases/1105091

Radio burst from a stellar coronal mass ejection (Arxiv):

https://arxiv.org/pdf/2511.09289

Radio burst from a stellar coronal mass ejection (Nature):

https://www.nature.com/articles/s41586-025-09715-3

...

Baanbrekend onderzoek aan de Cygnus X regio aan onze sterrenhemel laat op geheel nieuwe wijze het gas zien, waaruit sterren ontstaan.

H II region:

https://en.wikipedia.org/wiki/H_II_region

Astronomers Map Mysterious “Dark” Gas in the Milky Way:

https://public.nrao.edu/news/astronomers-map-mysterious-dark-gas-in-the-milky-way/

Cool Dark Gas in Cygnus X: The First Large-scale Mapping of Low-frequency Carbon Recombination Lines:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/adfa17

Arecibo-Green Bank-LOFAR Carbon Radio Recombination Line Observations toward Cold H I Clouds:

https://www.rese...

Lijken buitenaardse wezens op ons? Dat is min of meer de vraag die ik ontving van luisteraar Martijn. Voor het antwoord op deze vraag (deze aflevering, red.) is het belangrijk dat u goed wakker bent, want het is nogal veel informatie. En anders slaat u deze aflevering maar over of gebruikt u mijn langzame gezwets maar om juist lekker in slaap te vallen. Maar alle gekheid op een stokkie: het is heus een interessante vraag en als u het echt goed wilt begrijpen kan ik u aanraden het uitstekend leesbare Engelse artikel, waar ik naar verwijs, zelf nog eens...

Eigenlijk maak ik deze podcast al die jaren vooral omdat ik er zo'n lol in heb kleine luisterverhalen te maken. Dat deed ik al toen ik nog op de basisschool zat met de vier sporen Aristona bandrecorder van mijn ouders. Tegenwoordig gaat dat veel gemakkelijker, maar dat ter zijde.

In deze aflevering maken we melding van 2025 SC79, een steen die nietsvermoedend om de zon cirkelt. Moeten we ons zorgen maken? In deze aflevering hoort u of dat zo is.

Astronomers discover 2nd fastest asteroid in the solar system hiding in the sun's glare:

...

Wat doet men als een sensor op een ruimtevaartuig in de praktijk een beetje onderpresteert? Een upgrade uitvoeren is lastig als het ruimtevaartuig in kwestie ver weg van de aarde in een baan rond de zon geparkeerd staat. De oplossing is in het geval van de Webb ruimtetelescoop een stuk software met de naam AMIGO.

De James Webb-ruimtetelescoop ziet weer scherp dankzij slimme software:

https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/16/de-james-webb-ruimtetelescoop-ziet-weer-scherp-dankzij-slimme-software-a4909800

AMIGO: a Data-Driven Calibration of the JWST Interferometer:

https://arxiv.org/abs/2510.09806

Software solution can correct image blurring by...

In deze aflevering hebben we het over een onzichtbaar object, dat astronomen toch hebben weten te detecteren. Helemaal knap omdat het miljarden lichtjaren van ons vandaan staat.

Astronomen ‘fotograferen’ een mysterieus donker object in het verre heelal:

https://www.astronomie.nl/nieuws/astronomen-fotograferen-een-mysterieus-donker-object-in-het-verre-heelal-4697

A million-solar-mass object detected at a cosmological distance using gravitational imaging:

https://www.nature.com/articles/s41550-025-02651-2

An extended and extremely thin gravitational arc from a lensed compact symmetric object at redshift of 2.059:

https://academic.oup.com/mnrasl/article/544/1/L24/8262431?login=fals...

We hebben het in deze podcast al wel eens eerder gehad over zwerfplaneten of "rogue planets". Het geval waar we het in deze aflevering over hebben, groeit van tijd tot tijd met zes miljard ton materiaal per seconde!

Eenzame planeet ontdekt die in recordtempo groeit:

https://www.eso.org/public/netherlands/news/eso2516/?lang=nl

Discovery of an Accretion Burst in a Free-floating Planetary-mass Object:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ae09a8

Cha 1107−7626:

https://en.wikipedia.org/wiki/Cha_1107%E2%88%927626

Webb Discovers Six New "Ro...

In het zonnestelsel-in-wording HOPS-315 kunnen astronomen zien hoe ons eigen zonnestelsel er zo'n 4.6 miljard jaar geleden uit moet hebben gezien. En u hoort in deze aflevering hoe u een royale selectie van de muziek van deze podcast als album kunt kopen op Bandcamp.

Witnessing a solar system’s dawn, for the 1st time:

https://earthsky.org/space/solar-systems-dawn-hops-315-silicon-monoxide/

Refractory solid condensation detected in an embedded protoplanetary disk:

https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso2512/eso2512a.pdf

HL Tauri (foto van protoplanetaire schijf):

https://en...

In deze aflevering behandelen we de recente waarneming van een gammaflits, die zich niet aan de regels lijkt te houden. Als u geen idee heeft wat een gammaflits is: geen zorgen, dat leg ik ook uit met mijn gebruikelijk slome stem.

Astronomen ontdekken mysterieuze gammaflits, die anders is dan al zijn voorgangers:

https://www.eso.org/public/netherlands/news/eso2514/

The day long, repeating GRB 250702B: A unique extragalactic transient:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/adf8e1

Fermi Gamma-ray Space Telescope (NASA):

https://fermi.gsfc.nasa...

In 2022 legde de Webb ruimtetelescoop merkwaardige rode stippen vast. Er is veel gespeculeerd over de ware aard van deze stippen, die trouwens minstens 12 miljard jaar oud moeten zijn. Onlangs publiceerden astronoom Anna de Graaff en collega's een opmerkelijke nieuwe theorie.

“Black Hole Stars” could solve JWST riddle of overly massive early galaxies:

https://www.mpia.de/news/science/2025-06-black-hole-stars

A remarkable Ruby: Absorption in dense gas, rather than evolved
stars, drives the extreme Balmer break of a Little Red Dot at z = 3.5:

https://arxiv.org/pdf/2503.16600

Zou het kunnen... dat er microscopisch kleine meteorieten gewoon bij u in de dakgoot liggen? Stofdeeltjes die wellicht zelfs ouder dan ons zonnestelsel zijn?

An urban collection of modern-day large micrometeorites:

https://pubs.geoscienceworld.org/gsa/geology/article/45/2/119/195213/An-urban-collection-of-modern-day-large

The atmospheric entry of fine-grained micrometeorites:

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/maps.13220

How high up are meteors when they begin to glow?

https://earthsky.org/space/at-what-altitude-do-meteors-become-incandescent/

Micrometeorite:

https://en.wikipedia.org/wiki/Micrometeorite

Cosmic dust:

https://en.wikipedia.org...

Op 7 september 2021 werd een nieuwe flits zichtbaar in de Northern Sky Survey van de Zwicky Transient Facility. Het gebeuren kreeg de naam SN 2021 yfj. Wat daar speciaal aan was, hoort u in deze aflevering.

New type of supernova ‘looks like nothing anyone has ever seen before,’ astronomer says:

https://edition.cnn.com/2025/08/22/science/new-supernova-discovery

Extremely stripped supernova reveals a silicon and sulfur formation site:

https://www.nature.com/articles/s41586-025-09375-3

Supernova SN2021yfj biedt sterrenkundigen unieke kijk op het binnenste van een stervende zware ster:

...

De titel van deze aflevering slaat op de chemische formule van wat waarschijnlijk het eerste molecuul in de geschiedenis van dit heelal was: helium hydride of helonium. Dat plusje in de formule zegt ons dat dit een geladen deeltje, een ion, is. Waarom u naar deze verkapte scheikundeles luistert en waarom dat interessant is, zullen we in deze aflevering bespreken.

Scientists just recreated the universe's first ever molecules — and the results challenge our understanding of the early cosmos:

https://www.space.com/astronomy/scientists-just-recreated-the-universes-first-ever-molecules-and-the-results-challenge-our-understanding-of-the-early-cosmos

Chemistry at the Beginning: How Molecular Reactions Influenced the Fo...

Samen met de planeet Venus draaien wat rotsblokken om de zon. We weten alleen niet hoeveel, omdat deze "co-orbitalen" van Venus lastig te vinden zijn.

Kerkzesoog spin:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Kerkzesoog

Eyes on asteroids:

https://eyes.nasa.gov/apps/asteroids/#/home

Planetary Defense at NASA:

https://science.nasa.gov/planetary-defense/

Is Venus hiding dangerous asteroids?

https://phys.org/news/2025-05-venus-dangerous-asteroids.html

The invisible threat - Assessing the collisional hazard posed by the undiscovered Venus co-orbital asteroids:

...

Volstrekt toevallig werd jarenlang onderzoek gedaan aan de atmosfeer van Venus. Dat is toch al te mal. En toch is het echt waar.

Rossby-golven:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Rossby-golf

Himawari (bijna) real-time beelden:

https://himawari8.nict.go.jp/

Temporal variation in the cloud-top temperature of Venus revealed by meteorological satellites:

https://earth-planets-space.springeropen.com/articles/10.1186/s40623-025-02223-8

Akatsuki Venus missie:

https://en.wikipedia.org/wiki/Akatsuki_(spacecraft)

The VenSpec suite on the ESA EnVision mission to Venus:
<...

Dat de aarde steeds sneller om haar as gaat draaien hadden we al eens besproken in deze podcast. Maar betekent dat dan dat we binnenkort de negatieve schrikkelseconde moeten gaan invoeren? Komt dat wel goed?

Earth Will Spin Unusually Quickly in July and August:

https://www.timeanddate.com/news/astronomy/earth-fast-rotation-2025

A Day Is Not Exactly 24 Hours:

https://www.timeanddate.com/time/earth-rotation.html#calc-daylength

Earth is spinning faster, leading timekeepers to consider an unprecedented move:

https://edition.cnn.com/2025/07/21/science/earth-spinning-faster-shorter-days

Lengte van dagen...

Er bestaat een categorie melkwegstelsels waar de tijd lijkt stil te staan. Onlangs werd eentje, die wel heel erg ver weg van de aarde staat, als zodanig bestempeld. Wat is hier aan de hand?

Apocalypse When? No Certainty of a Milky Way -- Andromeda Collision:

https://arxiv.org/abs/2408.00064

Astronomers discover a galaxy frozen in time for billions of years:

https://www.space.com/astronomy/exoplanets/astronomers-discover-a-galaxy-frozen-in-time-for-billions-of-years-fossil-galaxies-are-like-the-dinosaurs-of-the-universe

INSPIRE: INvestigating Stellar Populations In RElics – IX. KiDS J0842 + 0059: the first fully confirmed relic beyond the local Universe:

https://academic.ou...

Astronomen hebben een ver weg gelegen superzwaar zwart gat waargenomen dat haar omringende materie zo snel verslindt, dat het overtollige massa met bijna een derde van de lichtsnelheid het heelal in schiet.

Coma Berenices:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Hoofdhaar_(sterrenbeeld)

Observing the launch of an Eddington wind in the luminous Seyfert galaxy PG1211+143:

https://academic.oup.com/mnras/article/540/3/2530/8159744

This supermassive black hole is eating way too quickly — and 'burping' at near-light speeds:

https://www.space.com/astronomy/black-holes/this-supermassive-black-hole-is-eating-way-too-quickly-and-burping-at-near-light-speeds

De Zimmerman en...

Sowieso altijd leuk om knallen in deze podcast te laten horen, maar vandaag met echt een goede reden. Wetenschappers zijn namelijk weer een stapje verder met het begrijpen van hoe Type Ia supernova's (of "supernovae" voor de puristen) ontstaan. Dat alles en het recept voor een atoombom in deze aflevering.

Manhattan project:

https://www.osti.gov/opennet/manhattan-project-history/

SNR 0509-67.5:

https://en.wikipedia.org/wiki/SNR_0509-67.5

Astronomers capture incredible 1st image of a dead star that exploded twice. How did it happen?

https://www.space.com...

Voor de derde keer hebben we een bezoeker van buiten in ons zonnestelsel kunnen betrappen. De vorige twee hadden we ook al besproken in deze podcast, dus het is mijns inziens wel logisch om nummer drie ook met u te bespreken.

1I/2017 U1 (‘Oumuamua) is Hot: Imaging, Spectroscopy, and Search of Meteor Activity:

https://authors.library.caltech.edu/83727/1/Ye_2017_ApJL_851_L5.pdf

A Case Study of Interstellar Material Delivery: α Centauri:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/PSJ/adb1e9

3I/ATLAS:

https://en.m.wikipedia.org/wiki/3I/ATL...

Merkwaardige flitsen die de aarde bereiken na miljarden lichtjaren te hebben afgelegd zijn nog tot daaraan toe. Maar de flits van vandaag kwam wel van héél dichtbij...!

Astronomers thought a mysterious radio burst came from deep space. It was actually a dead NASA satellite:

https://www.space.com/astronomy/astronomers-thought-a-mysterious-radio-burst-came-from-deep-space-it-was-actually-a-dead-nasa-satellite

A nanosecond-duration radio pulse originating from the defunct Relay 2 satellite:

https://arxiv.org/pdf/2506.11462

The Commensal Real-time ASKAP Fast Transient incoherent-sum survey:

https://arxiv.org/pdf/2408.02083

Relay program:

https://en.wikipedia.org/wi...

Zoals - soort van - beloofd kijken we in deze aflevering samen naar het aanbod van planetarium apps. Er bestaan erg veel van dergelijke apps, maar ze zijn natuurlijk niet allemaal even goed of nuttig.

Night Sky:

https://icandiapps.com/

Stellarium:

https://stellarium.org/

Stellarium mobile:

https://stellarium-labs.com/

Original Gift? Name a Star!

https://osr.org/

Celestron Sky Portal:

https://www.celestron.com/pages/skyportal-mobile-app

Sky Safari:

https://skysafariastronomy.com/

Redshift The...

Met een zogenaamde coronagraaf kunnen astronomen een sterbedekking veroorzaken. Hierdoor kan de omgeving van zo'n ster beter onderzocht worden. En daarmee kunnen interessante nieuwe objecten ontdekt worden.

JWST Coronagraphic Images of 14 Her c: a Cold Giant Planet in a Dynamically Hot, Multi-planet System

https://arxiv.org/pdf/2506.09201

JWST spies frigid alien world on bizarre orbit: One of the coldest, oldest and faintest planets that we've imaged to date:

https://www.space.com/astronomy/exoplanets/jwst-spies-frigid-alien-world-on-bizarre-orbit-one-of-the-coldest-oldest-and-faintest-planets-that-weve-imaged-to-date

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0...

Nou ja zeg, wat is dat nou voor een titel voor een aflevering. Om die titel te begrijpen hebben we het in deze iets langere aflevering eerst over zogenaamde "getijdenvergrendeling", een fenomeen dat al wel eens vaker de revu passeerde in deze nimmer aflatende wekelijkse stroom astronomie-verhalen. Daarna zult u, als u nog niet bent afgehaakt, horen wat bliksem met dit alles te maken heeft. Kortom: tanden op elkaar... een nieuwe aflevering van Zimmerman en Space.

Tidal locking:

https://en.wikipedia.org/wiki/Tidal_locking

Lunar Mascon Evidence From Apollo Orbits:

...

Jawel, een nieuw ontdekte dwergplaneet. Een bal met een diameter van zo'n 700 kilometer. In deze aflevering hoort u hoe dit hemellichaam ontdekt werd en wat de implicaties zijn voor die geheimzinnige "Planeet X"...

Another Dwarf Planet in Our Solar System?

https://skyandtelescope.org/astronomy-news/another-dwarf-planet-in-our-solar-system/

Discovery of a dwarf planet candidate in an extremely wide orbit: 2017 OF201:

https://arxiv.org/pdf/2505.15806

2017 OF201:

https://theskylive.com/2017of201-info

Víctor M. Blanco Telescope:

https://en.wikipedia.org/wiki/V%C3%ADctor_M._Blanco_Telescope Duration: 00:13:29

Voor het eerst hebben astronomen onomstotelijk vastgesteld dat waterijs bestaat in de nabijheid van een andere ster. Ondanks allerlei mondiale onrust schrijdt de wetenschap dus gelukkig toch nog voort.

There’s Water on the Moon?

https://science.nasa.gov/solar-system/moon/theres-water-on-the-moon/

Where are Voyager 1 and Voyager 2 now?

https://science.nasa.gov/mission/voyager/where-are-voyager-1-and-voyager-2-now/

NASA’s Hubble Finds Water Vapor in Small Exoplanet’s Atmosphere:

https://science.nasa.gov/universe/exoplanets/nasas-hubble-finds-water-vapor-in-small-exoplanets-atmosphere/

Water absorption in the transmission spectrum of the water-world candidate GJ 982...

Het Unruh effect zegt dat als u versneld beweegt, dat u dan - zelfs in een vacuüm - enige warmte zal ervaren. Dat klinkt heel zot, maar dat zijn juist de onderwerpen die we graag in deze podcast bespreken.

Unruh effect:

https://en.wikipedia.org/wiki/Unruh_effect

An upper limit to the lifetime of stellar remnants from gravitational pair production:

https://arxiv.org/pdf/2410.14734

Heelal valt sneller uiteen dan gedacht, maar het duurt nog steeds heel lang:

https://www.astronomie.nl/nieuws/heelal-valt-sneller-uiteen-dan-gedacht-maar-het-duurt-nog-steeds-heel-lang-4517

D...

Ophion is de naam van een nieuw ontdekt sterrencluster waar iets merkwaardigs mee aan de hand is.

A thousand stars are fleeing home in a hurry, and scientists don't know why:

https://www.space.com/astronomy/stars/a-thousand-stars-are-fleeing-home-in-a-hurry-and-scientists-dont-know-why

Gaia Net: Toward Robust Spectroscopic Parameters of Stars of all Evolutionary Stages:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/adc2fa

Gaia: Rewriting the story of the Milky Way (YouTube van 5 minuten):

https://www.youtube.com/watch?v=LrV7xeAM7bg

Gaia news, stories & highlights:

https...

Dat is een behoorlijk cryptische titel, vindt u niet? Dat gezegd hebbende gaat deze aflevering over die raadselachtige exoplaneet K2-18b en MMB. Dat zijn bacteriën die niet zonder elkaar kunnen leven.

Buitenaards leven op K2-18b ?

https://www.buzzsprout.com/2096278/episodes/13618776-buitenaards-leven-op-k2-18b

Is dimethylsulfide a good biomarker?

https://meetingorganizer.copernicus.org/EGU24/EGU24-16695.html

New Constraints on DMS and DMDS in the Atmosphere of K2-18 b from JWST MIRI:

https://arxiv.org/pdf/2504.12267

Are there Spectral Features i...

Waar het precies uit bestaat weten we nog steeds niet, maar astronomen vinden wel steeds meer plaatsen in het heelal waar donkere materie huist. Zo ook in het Perseus cluster.

Astronomers discover dark matter bridge linking colliding galaxies:

https://www.space.com/the-universe/astronomers-discover-dark-matter-bridge-linking-colliding-galaxies-this-is-the-missing-piece-weve-been-looking-for

Direct Evidence of a Major Merger in the Perseus Cluster:

https://arxiv.org/pdf/2405.00115

Subaru telescoop:

https://subarutelescope.org/en/

SDSS:

https://www.sdss.org/

Hemelkalender 2025:

https://www.vvs.be/bestel-de-hemelkalender

...

Dinsdag 22 april 2025, de dag dat deze aflevering online gaat, is de Dag van de Aarde. Het is de hoogste tijd dat we de toekomst van deze planeet eindelijk serieus gaan nemen en niet meer meegaan in de gekte van enkelingen, voor wie egocentrisme en kapitalisme de boventoon voeren. Een mooi initiatief dat aansluit bij de Dag van de Aarde is de Blue Dot flag. Een vlag, een symbool, van onze aarde. De Blauwe Stip wil een verenigend, niet-politiek symbool van hoop zijn, voor iedereen die zich verbonden voelt met deze prachtige planeet. In deze aflevering hoort u een interview...

Populatie III sterren zijn op dit moment nog een hypothese. Maar astronomen zijn er wel naar op zoek, omdat ze een missende schakel representeren in onze kennis over de geschiedenis van het heelal. In deze aflevering kijken we samen wat populatie I, II en III sterren eigenlijk zijn en behandelen we een intrigerend nieuwsbericht dat hier betrekking op heeft.

Ecology, Fitness, Evolution: New Perspectives on Categorization:

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5055127/

Population III:

https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/P/Population+III

Nebular dominated galaxies: insights...

De oudste kunstmaan die om onze aarde cirkelt is Vanguard 1. Niet dat het apparaat nog werkt, maar 67 jaar na de lancering beginnen mensen zich af te vragen of we deze satelliet niet terug moeten halen. Leuk, voor in een museum.

Orbiting now:

https://orbit.ing-now.com/

What happens to satellites at the end of the life?

https://www.satnavi.jaxa.jp/en/satellite-knowledge/trivia/lifetime/index.html

Vanguard 1 is the oldest satellite orbiting Earth. Scientists want to bring it home after 67 years:

https://www.space.com/space-exploration...

Misschien moet ik eens ophouden met die "click bait" titels, nietwaar? Maar hoe dat ook zij, een recente waarneming schudt ons begrip van de evolutie van het heelal weer eens flink door de war. Voor wie denkt dat astronomen daar ongelukkig van worden: integendeel! "Inching forward, ever so slowly" is wat wetenschap is.

Cosmic Reionization:

https://webbtelescope.org/contents/media/images/2020/37/4697-Image

Witnessing the onset of reionization through Lyman-α emission at redshift 13:

https://www.nature.com/articles/s41586-025-08779-5

Identification and properties of intense star-forming galaxies at r...

Nou, dat klinkt toch alsof er leven bestaat op een ander hemellichaam. Maar helaas, die conclusie kunnen we nog niet trekken. Toch is dit weer een aardig wetenswaardigheidje over de rode planeet.

Curiosity:

https://science.nasa.gov/mission/msl-curiosity/

Long-chain alkanes preserved in a Martian mudstone:

https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2420580122

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Onlangs werden 128 nieuwe manen bij Saturnus bevestigd. Wat moeten we daar nou weer van denken?

Saturn now has a ridiculous number of moons;

https://www.nationalgeographic.com/science/article/saturn-new-moons-record

Recent MPECs:

https://www.minorplanetcenter.net/mpec/RecentMPECs.html

2025 Discovery of more Saturnian Moons:

https://phas.ubc.ca/2025-discovery-more-saturnian-moons

With a total now of 274 known moons, Saturn leads all of the planets by far:

https://skyandtelescope.org/astronomy-news/its-official-saturn-has-128-new-moons/

Measurement and implications of Saturn’s gravity field and ring mass: Duration: 00:15:37

Althans, dat is de theorie. In deze aflevering kunt u horen hoe de vork in de steel zit.

Runaway Stars Reveal Hidden Black Hole In Milky Way’s Nearest Neighbor:

https://www.cfa.harvard.edu/news/runaway-stars-reveal-hidden-black-hole-milky-ways-nearest-neighbor

Hypervelocity Stars Trace a Supermassive Black Hole in the Large Magellanic Cloud:

https://arxiv.org/pdf/2502.00102

Implications of recent measurements of the Milky Way rotation for the orbit of the Large Magellanic Cloud:

https://academic.oup.com/mnrasl/article/392/1/L21/974614

GAIA satelliet:

https://www.esa.int/Sc...

Met behulp van enkele telescopen op aarde is het onlangs gelukt de atmosfeer van een exoplaneet driedimensionaal in kaart te brengen. Dat wil zeggen dat we kunnen zien wat er met windstromen in drie lagen van die atmosfeer gebeurt. Dat vraagt om wat uitleg.

Vertical structure of an exoplanet’s atmospheric jet stream:

https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso2504/eso2504a.pdf

Net sciencefiction: eerste 3D-waarnemingen van atmosfeer exoplaneet brengen uniek klimaat aan het licht:

https://www.eso.org/public/netherlands/news/eso2504/?lang=nl

The Ex...

Er wordt wel eens gezegd "In de ruimte hoort niemand je schreeuwen". Dat klopt natuurlijk wel, maar zijn er geen uitzonderingen? In deze aflevering onderzoeken we wat plaatsen in het heelal waar tijdelijk sprake van een atmosfeer kan zijn en buigen we ons over de vraag of er werkelijk geen propagatie van geluid in de ruimte mogelijk is. Dat alles en twee tips!

Destination Cosmos tot en met 2 maart 2025 te zien:

https://www.fabrique-lumieres.com/nl/destination-cosmos

Podcast Verrekijkers van het Rathenau Instituut:

https://www.rathenau.nl...

Dat plaatje bij deze aflevering is "Einstein's Cross" of QSO B2237+0305. Geloof het of niet, maar die vier buitenste stippen zijn steeds hetzelfde object, een quasar op 8 miljard lichtjaar van ons vandaan. De kopieën ontstaan door zwaartekrachtlenswerking. Deze aflevering gaat niet over "Einstein's Cross", maar heeft er wel mee te maken. Want de hyper velocity ster, die astronomen hebben ontdekt, is gedetecteerd door middel van zwaartekrachtlenswerking.

Fastest exoplanet ever is dragged through space at 1.2 million mph by hypervelocity star:

https://www.space.com/hypervelocity-star-drags-fastest-exoplanet-1-million-mph

NASA Scientists Spot Candidate for Speediest Exoplanet S...

Die titel klinkt een stuk spannender dan dat deze aflevering waar kan maken. Dan bent u vast gewaarschuwd. Maar toch een interessant stukje wetenschap, enigszins vooruit lopend op de toekomstige Artemis III maan-missie.

Far side of the Moon:

https://en.wikipedia.org/wiki/Far_side_of_the_Moon

Grand Canyons of the Moon:

https://www.lpi.usra.edu/features/2025/020425/grand-canyons-of-the-moon/

Grand canyons on the Moon (Nature Communications artikel):

https://www.nature.com/articles/s41467-024-55675-z

The Scientific Context for Exploration of the Moon:<...

Op verzoek van luisteraar Mirjam een complete aflevering over de bevindingen van wetenschappers met betrekking tot het bodemmonster van asteroïde Bennu. Een handvol gruis die de ruimtesonde Osiris Rex naar de aarde bracht na een bezoek aan Bennu, bevat tal van organische verbindingen.

Bright carbonate veins on asteroid (101955) Bennu: Implications for aqueous alteration history:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33033155/

An evaporite sequence from ancient brine recorded in Bennu samples:

https://www.nature.com/articles/s41586-024-08495-6

Traces of ancient brine discovered on the asteroid Bennu c...

In heel veel afleveringen van deze podcast hebben we het gehad over raadsels in dit heelal. Om vaak af te sluiten met dat meer onderzoek nodig is, dat we het in de gaten zullen houden, dat we hopen dat er met de James Webb ruimtetelescoop meer over ontdekt wordt, etc. Hoe aardig om vandaag eens een keer met deze trend te kunnen breken. Misschien heeft u het al in het nieuws gelezen: er is onlangs het een en ander gepubliceerd over snelle radioflitsen, ook wel bekend onder hun engelse naam: fast radio bursts.

Raadselachtige radioflitsen blijken verre...

Toen u de titel van deze aflevering las, dacht u misschien dat we het over onze planeet gaan hebben. Maar dat valt vies tegen. In zekere zin zouden we wel kunnen beweren dat de aarde uit elkaar lazert, maar dat is meer op het gebied van fatsoen, toekomstbestendigheid, geluk, biodiversiteit, emancipatie... van dat soort zaken. En daar gaan we het niet over hebben. Nee, we zullen de casus bespreken van een daadwerkelijke planeet, ver weg van ons eigen zonnestelsel, die door de ster waar deze omheen cirkelt aan gruzelementen wordt geblazen.

K2-22 overview:

https...

Ja, het wordt wel een beetje de "zwarte gaten podcast", hè? In deze aflevering bespreken we een zwart gat, ver van ons vandaan, dat zich vreemd gedraagt.

Magnetic Flip Drives Flare-Up of Monster Black Hole:

https://svs.gsfc.nasa.gov/14148/

X-ray flashes from a nearby supermassive black hole accelerate mysteriously:

https://www.eurekalert.org/news-releases/1070102

A radio, optical, UV and X-ray view of the enigmatic changing look Active Galactic Nucleus 1ES~1927+654 from its pre- to post-flare states:

https://arxiv.org/abs/2203.07446

LISA:

https://l...

Een hele categorie zwarte gaten waar we het nog nauwelijks over hebben gehad. Oer zwarte gaten zijn een hypothetisch concept. Dat wil zeggen dat ze nog niet - bewust - zijn waargenomen. Toch gaan er een hoop stemmen op in wetenschappelijke kringen om deze objecten serieus te nemen.

Gravitationally Collapsed Objects of Very Low Mass:

https://academic.oup.com/mnras/article/152/1/75/2604549

Hubble finds more black holes in the early Universe:

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Hubble_finds_more_black_holes_in_the_early_Universe

Glimmers in...

Hoe zit het met de toekomst van Het Ruimtestation? En dan hebben we het niet alleen maar over het International Space Station.

Skylab:

https://en.wikipedia.org/wiki/Skylab

Skylab film:

https://vimeo.com/ondemand/searchingforskylab

What will replace the International Space Station?

https://www.skyatnightmagazine.com/space-missions/replace-international-space-station

Russia to set up national orbital outpost in 2027 — Roscosmos:

https://tass.com/science/1566383

Point Nemo:

https://en.wikipedia.org/wiki/Spacecraft_cemetery

Tiangong space station (China):

ht...

En u weet wat dat betekent: een speciale aflevering! Dus pak de kerstkransjes er maar bij en leun lekker achterover in uw denkbeeldige space capsule.

Artemis:

https://www.nasa.gov/feature/artemis/

Ajouad El Miloudi:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ajouad_El_Miloudi

Anco van Hal:

https://linktr.ee/sterrenstofnieuws

Andre Kuipers:

https://andrekuipers.com/

Arenda Schuurman:

https://www.ganymedes.nl/author/arenda/

Dick Maas:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Dick_Maas

Evita...

Enceladus ís al een maan waar astronomen met buitengewone interesse naar kijken. En nu is er ook al een rare zwarte vlek op aangetroffen, die bestaande modellen enigszins in de war schopt. Hoe zit dat? U hoort het in deze aflevering van "Zeemeermin en Space", tenzij u er natuurlijk niet naar luistert. Dan hoort u het niet.

Cynthia Phillips:

https://science.nasa.gov/people/cynthia-phillips/

There's a weird, disappearing dark spot on Saturn's moon Enceladus:

https://www.space.com/space-exploration/search-for-life/theres-a-weird-disappearing-dark-spot-on-saturns-moon-enceladus

Change Detection on Enceladus:

https://b...

Waar komt al dat water op aarde toch vandaan? Daar waren al wel ideeën over, maar die werden weer in de wielen gereden door recente metingen van het Rosetta ruimtevaartuig. Maar gelukkig voor ons is dat probleem onlangs opgelost.

Droogte-monitor van Rijkswaterstaat:

https://waterberichtgeving.rws.nl/owb/droogtemonitor

Terechte zorgen of er nog water uit onze kraan komt:

https://www.vewin.nl/blog/terechte-zorgen-of-er-nog-water-uit-onze-kraan-komt/

Comets probably delivered Earth its water billions of years ago, new study reveals:

https://www.space.com/the-universe/earth/comets-probably-delivered-earth-its-water-long-ago-new-study-reveals

N...

In deze aflevering kijken we naar het principe van sub-optimaliteit; een beetje de Arthur Schopenhauer onder de principes.

A formula for life? New model calculates chances of intelligent beings in our Universe and beyond:

https://www.ras.ac.uk/news-and-press/research-highlights/formula-life-new-model-calculates-chances-intelligent-beings-our

The impact of the cosmological constant on past and future star formation:

https://academic.oup.com/mnras/article/535/2/1449/7896079

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Planeet Uranus werd in 1986 (weet u nog?) bezocht door het Voyager 2 ruimtevaartuig. De magnetosfeer die toen werd aangetroffen, week ernstig af van de verwachtingen. Maar kloppen die constateringen van destijds wel?

Uranus may not have a weird magnetic field after all:

https://www.astronomy.com/science/uranus-may-not-have-a-weird-magnetic-field-after-all/

The anomalous state of Uranus’s magnetosphere during the Voyager 2 flyby:

https://www.nature.com/articles/s41550-024-02389-3

First Plasma Wave Observations at Uranus (1986):

https://space.physics.uiowa.edu/~dag/publications/1986_FirstPlasmaWaveObservationsAtUranusSCIENCE.pdf

Mining Old Data Fr...

Op 24 mei vorig jaar werd een testbericht uitgezonden vanuit een baan rond de planeet Mars. Een en ander gebeurde ter voorbereiding op de dag dat we daadwerkelijk een buitenaards signaal ontvangen. Eerder dit jaar werd de boodschap eindelijk ontcijferd.

Trace Gas Orbiter:

https://exploration.esa.int/web/mars/-/46475-trace-gas-orbiter

A Sign In Space:

https://asignin.space/

Can You Decode an Alien Message?

https://www.scientificamerican.com/article/can-you-decode-an-alien-message/

Decryption of Messages from Extraterrestrial Intelligence Using the Power of Social Media - The SETI Decrypt...

Iets wat al voorbij is eer het is begonnen. Klinkt te absurd voor woorden. Maar daar staat het toch mooi voor uw neus: "Iets wat al voorbij is eer het is begonnen".

Het is echt waargenomen in een wetenschappelijk experiment.

Evidence of ‘Negative Time’ Found in Quantum Physics Experiment:

https://www.scientificamerican.com/article/evidence-of-negative-time-found-in-quantum-physics-experiment/

Fotonen:

https://en.wikipedia.org/wiki/Photon

Experimental evidence that a photon can spend a negative amount of time in an atom cloud:

https://arxiv.org/pdf/2409.03680

Measuring the...

In het jaar 1181 AD werd een "gast ster" waargenomen. Pas in 2024 beginnen we te begrijpen wat er eigenlijk gebeurde op die plek aan de hemel en waarom het restant zo'n rare vorm heeft.

SN 1181:

https://en.wikipedia.org/wiki/SN_1181

Expansion Properties of the Young Supernova Type Iax Remnant Pa 30 Revealed:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ad713b

The Remnant and Origin of the Historical Supernova 1181 AD:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ac2253

Krabnevel:

https://en.wikipedia.org/wiki/Crab_Nebula<...

Dat is de centrale vraag van deze honderdste aflevering van de podcast "Zimmerman en Space". Veel van ons worstelen waarschijnlijk met deze kwestie, misschien zelfs zonder het te weten. Of u echt blij wordt van deze aflevering is uiteraard de vraag, maar het einde klinkt mijns inziens toch ook wel weer enigszins hoopvol.

How Mere Humans Manage to Comprehend the Vastness of the Universe:

https://www.scientificamerican.com/blog/observations/how-mere-humans-manage-to-comprehend-the-vastness-of-the-universe/

The vastness of outer space:

https://www.newphilosopher.com/articles/the-vastness-of-outer-space/

Scale of the Universe:

https...

Als we zo eens een wandeling over het oppervlak van de planeet Mars maken, komen we her en der waterijs tegen. Een nieuwe theorie zegt dat in dit waterijs mogelijk kleine pockets van water kunnen ontstaan, waar micro-organismen prima in kunnen bestaan.

Researchers think meltwater beneath Martian ice could support microbial life:

https://www.jpl.nasa.gov/news/could-life-exist-below-mars-ice-nasa-study-proposes-possibilities/

Potential for photosynthesis on Mars within snow and ice:

https://www.nature.com/articles/s43247-024-01730-y

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0...

Noem het een obsessie, maar ik vind het hoog tijd worden dat er een exomaan (i.e. een maan buiten ons zonnestelsel) wordt bevestigd. In het kader daarvan nieuws over een merkwaardige natriumwolk die onlangs is waargenomen rond de ster WASP-49. En we verloten twee vrijkaarten voor Judy Lijdsman's theatervoorstelling "You're Too Cute To Be An Astronaut", die u natuurlijk sowieso wilt gaan zien!

Judy Lijdsman - You’re too cute to be an astronaut:

https://www.cuteastronaut.com/

André Kuipers' "Beyond":

https://www.beyondfilm.nl/

Does Distant Planet Hos...

De ster van Barnard is een geval apart. Ik kan het wel in één alinea samenvatten, maar dan hoeft u deze aflevering niet meer te luisteren en dat kan toch ook niet de bedoeling zijn.

Ster van Barnard:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ster_van_Barnard

Telescope Limiting Magnitude Calculator:

https://www.cruxis.com/scope/limitingmagnitude.htm

Eigenbeweging van sterren:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Eigenbeweging

A sub-Earth-mass planet orbiting Barnard’s star:

https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso2414/eso2414a.pd...

De letters X en C in onze atmosfeer. Dat klinkt te zot voor woorden! Zijn buitenaardse wezens graffiti aan het aanbrengen? En toch is het echt zo, al zou ik het snappen als u op dit punt afhaakt en bijvoorbeeld naar André Kuipers' prachtige nieuwe podcast "Kuipers en de Kosmos" gaat luisteren.

GOLD:

https://en.wikipedia.org/wiki/Global-scale_Observations_of_the_Limb_and_Disk
https://gold.cs.ucf.edu/

The X-Pattern Merging of the Equatorial Ionization Anomaly Crests During Geomagnetic Quiet Time:

https://agupubs.onlinelibrary.w...

Zou het echt kunnen dat onze aarde ooit een ring had? Een beetje zoals bij planeet Saturnus? Vandaag kijken we naar de betekenis van deze bewering.

Evidence suggesting that earth had a ring in the Ordovician:

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0012821X24004230

Ordovicium:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ordovicium

Bathymetric and isotopic evidence for a short-lived Late Ordovician glaciation in a greenhouse period:

https://www.researchgate.net/publication/259034244_Bathymetric_and_isotopic_evidence_for_a_short-lived_Late_Ordovician_Glaciation_in_a_Greenhouse_Period

2024...

Stel, gewoon voor nu even, dat buitenaardse civilisaties net als wij aardlingen ook gebruik maken van lasers. Zouden we dat dan op een of andere wijze kunnen waarnemen? En zo ja, hoe dan? LaserSETI heeft misschien antwoorden op deze vragen.

Laser:

https://en.wikipedia.org/wiki/Laser

Lasers kopen op AliExpress:

https://nl.aliexpress.com/w/wholesale-laser.html

LaserSETI:

https://www.seti.org/laserseti

LaserSETI - All the Sky, All the Time:

https://laserseti.net/

SETI:

https://www.seti...

Vragen vragen. En dat alles terwijl u kunt horen dat mijn stem steeds brakker wordt. Hopelijk volgende week weer beter bij stem. En in deze aflevering kunt ook weer eens meedoen met een leuke wedstrijd! We verloten maar liefst 4 vrijkaarten voor de première van de film "Beyond" van André Kuipers!

ThrustSSC:

https://en.wikipedia.org/wiki/ThrustSSC

Burgerwetenschap:

https://www.zooniverse.org/

Bruine dwergen:

https://en.wikipedia.org/wiki/Brown_dwarf

List of Brown Dwarfs:

https://www.johnstonsarchive.net/astro/browndwarflist.html Duration: 00:17:57

Ja, ik heb al zoveel vragen gekregen over de Lagrange punten, dat het me tijd leek er eens een hele aflevering aan te wijden. Met de hoop dat een en ander nu iets duidelijker wordt.

Amazing Stories - Lagrange points in fiction:

https://amazingstories.com/2014/10/lagrangian-points-reality-fiction-part-2/

What are Lagrange Points (NASA)?

https://science.nasa.gov/solar-system/resources/faq/what-are-lagrange-points/

What are Lagrange points (van space.com)?

https://www.space.com/30302-lagrange-points.html

How large is a Lagrange-point:

https://physics.stackexchange.com/questions/201324/how-large-is-a-lagrange-point<...

Een aflevering naar aanleiding van luisteraarsvragen. Bestaat er rond een zwart gat een sfeer waar lichtdeeltjes precies in een equilibrium verkeren, waarbij ze niet het heelal inschieten en ook niet in het zwarte gat terecht komen?

Electromagnetic fields, size, and copy of a single photon:

https://arxiv.org/pdf/1604.03869

Can light be trapped in orbit?

https://astronomy.stackexchange.com/questions/25552/can-light-be-trapped-in-orbit

Peter Laursen:

https://www.anisotropela.dk/

Photon sphere:

https://en.wikipedia.org/wiki/Photon_sphere

Using the Uncharged Kerr Black...

Aflevering 90 alweer! Wat gaat de tijd toch snel! Maar ging de tijd altijd zo snel? Regelmatig ontvang ik vragen over het verstrijken van de tijd kort na de oerknal. Vandaag zetten we de punten hierover maar eens op een rijtje en kijken we naar recent wetenschappelijk onderzoek op dit gebied.

Planck 2015 results. XIII. Cosmological parameters:

https://arxiv.org/abs/1502.01589

NIST Clock Experiment Demonstrates That Your Head is Older Than Your Feet:

https://www.nist.gov/news-events/news/2010/09/nist-clock-experiment-demonstrates-your-head-older-your-feet

Time Dilation in Type Ia Supernova Spectra at High Redshift:
<...

Vandaag zetten we onze saaie realistische pet op bij de zoektocht naar buitenaards leven. Wat kunnen we doen om sensationalisering van nieuws hierover te voorkomen? Want u ziet ook wel dat er hier op aarde een hoop mensen rondlopen die met geen enkel verstand van zaken allerlei flauwekul roepen.

Call for a Framework for Reporting Evidence for Life Beyond Earth:

https://newspaceeconomy.ca/wp-content/uploads/2023/08/cold.pdf

NASA Confidence of Life Detection (CoLD) Scale: Has Extraterrestrial Life REALLY Been Detected?

https://newspaceeconomy.ca/2023/08/29/nasa-confidence-of-life-detection-cold-scale-has-extraterrestrial-life-really-been-detected/

Waarneming punt nl:

...

Behalve exoplaneten zullen er ook exomanen moeten bestaan. Maar hoe kunnen we die vinden?

Apollo-class asteroids:

https://www.spacereference.org/category/apollo-class-asteroids

Exomoon indicators in high-precision transit light curves:

https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2020/06/aa37550-20/aa37550-20.html

Kepler space telescope:

https://science.nasa.gov/mission/kepler/

Exomoon wiki:

https://en.wikipedia.org/wiki/Exomoon

Plato ruimtetelescoop:

https://sci.esa.int/web/plato/

NASA Exoplanet archive:

https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/<...

De Caroline Herschel Prize Lectureship wordt dit jaar 2024 uitgekeerd aan Dr. Heloise Stevance, astrofysicus en Schmidt A.I. Fellow aan de Universiteit van Oxford. Dit is nogal een indrukwekkende wetenschapper, vandaar dat we een hele aflevering van deze podcast aan Heloise Stevance en haar werk wijden.

Caroline Herschel Prize Lectureship:

http://herschelsociety.org.uk/caroline-herschel-prizelectureship/

Dr. Becky YouTube kanaal:

https://www.youtube.com/@DrBecky

AI astronomer wins 2024 Caroline Herschel Prize Lectureship:

https://ras.ac.uk/news-and-press/news/ai-astronomer-wins-2024-caroline-herschel-prize-lectureship

Dr. Heloise F. Stevance:

...

Wij proberen onze broeikasgas-uitstoot enigszins te verminderen, maar dat geldt misschien niet voor andere beschavingen in dit onmetelijk grote heelal. Hoezo zouden aliens broeikasgassen expres in de atmosfeer van een exoplaneet blazen? En nog belangrijker voor ons: kunnen we dat waarnemen?

Copernicus: June 2024 marks 12th month of global temperature reaching 1.5°C above pre-industrial:

https://climate.copernicus.eu/copernicus-june-2024-marks-12th-month-global-temperature-reaching-15degc-above-pre-industrial

Artificial Greenhouse Gases as Exoplanet Technosignatures:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/ad4ce8

Genetic error led humans to evolve bigger, but more vulnerable, brains:

https://p...

In de jaren 1896 en 1897 zagen heel veel amerikanen een vreemd "luchtschip". Of misschien waren het er wel meer dan één? Laten we samen eens kijken (of nou ja, luisteren... dit is per slot van rekening een podcast) naar wat er destijds gebeurde.

UFO Fever in America’s Historical Newspapers: The Mysterious Airships of 1896-97:

https://www.readex.com/blog/ufo-fever-americas-historical-newspapers-mysterious-airships-1896-97

Solar cycle:

http://magbase.rssi.ru/REFMAN/SPPHTEXT/cycle.html

Celestial phenomena for the year 1896:

https://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?bibcode=1896PA......3..236W&db_k...

Met zo'n titel hebben we er toch minstens vier nieuwe luisteraars bij. De inhoud van deze aflevering betreft twee wat grotere asteroïden, die vorige maand onze aarde passeerden.

NASA’s Planetary Radar Tracks Two Large Asteroid Close Approaches:

https://www.jpl.nasa.gov/news/nasas-planetary-radar-tracks-two-large-asteroid-close-approaches

New images reveal an asteroid that just whizzed by Earth has an unexpected companion:

https://edition.cnn.com/2024/07/06/science/near-earth-asteroids-tiny-moon-scn/index.html

NASA Planetary Defense:

https://science.nasa.gov/planetary-defense/

NASA Planetary Defense Strategy And Action Plan:

htt...

Metrologie is de leer van maten, metingen en meetfouten. Als dat u geen biet interesseert, zou ik deze aflevering maar overslaan.

ISO:

https://www.iso.org/

VSL:

https://www.vsl.nl/over-vsl/

NIST:

https://www.nist.gov/

The world depends on a collection of strange items. Veritasium video op YouTube:

https://www.youtube.com/watch?v=esQyYGezS7c

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain...

Een sterk staaltje scheidend vermogen van onze beste telescopen zorgt voor het onderwerp van deze aflevering.

Amateurfoto van Rho Ophiuchi (4.5 uur belichting!):

https://www.astrobin.com/oygv8u/C/

Rho Ophiuchi:

https://en.wikipedia.org/wiki/Rho_Ophiuchi_cloud_complex

Astronomers couldn't believe their luck when observations across multiple radio and infared wavelengths from ALMA and JWST revealed twin disks and jets erupting from a pair of binary stars in WL20:

https://public.nrao.edu/news/its-twins/

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder...

We leven in een tijd dat science fiction opeens science fact kan worden. Zo ook met de zogenaamde Dyson spheres. Ooit een verzinsel in een spannend boek, en nu iets waar daadwerkelijk naar gezocht wordt. En... en en en... er is zelfs wat gevonden!

Dyson Spheres:

https://saj.matf.bg.ac.rs/200/pdf/001-018.pdf

Infrarood:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Infrarood

"Star Maker" in Project Gutenberg:

https://gutenberg.net.au/ebooks06/0601841.txt

"Star Maker" als boek:

https://www.bol.com/nl/nl...

We hebben het in een van de vorige afleveringen al gehad over het nog te lanceren Europa Clipper ruimtevaartuig. Maar toen hadden we het vooral over de metalen plaat die meegestuurd wordt als souvenir voor aliens. In deze aflevering duiken we wat dieper de oceanen van Europa in en halen wat details naar boven over deze interessante missie naar Jupiter-maan Europa.

Europa Clipper NASA site:

https://europa.nasa.gov/

Enceladus:

https://science.nasa.gov/saturn/moons/enceladus/

Europa Clipper wikipedia:

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Europa...

Het school- of cursusjaar loopt weer een beetje naar het einde en de zomer dient zich weldra aan. Dat betekent dat sommigen van ons misschien wat meer tijd en ruimte hebben om naar boven te kijken. Daarom deze ietwat lange aflevering, waarin we samen kijken naar de mogelijkheden. Ook en met name voor zij, die in een lichtvervuilde omgeving wonen.

WHO:

https://www.who.int/initiatives/arts-and-health

Can't get to a dark-sky site? Here's how you can still do stargazing and astronomy from a light-polluted city:

https://www.skyatnightmagazine.com/advice...

Zoals u misschien wel weet heeft onze planeet Jupiter heel veel manen. Op dit moment kennen we er 95. Dat lijkt mij bijzonder vermoeiend voor zowel de weerwolven onder ons als hun slachtoffers, maar dat terzijde. Eén van die Jupiter-manen, Amalthea, heeft al lange tijd de aandacht van wetenschappers. Waarom...? Dat hoort u in deze aflevering.

Amalthea: Jupiter’s unusual inner moon:

https://www.space.com/amalthea-jupiter-moon

Amalthea (maan):

https://nl.wikipedia.org/wiki/Amalthea_(maan)

Jupiter's mysterious moon Amalthea spied crossing the Great Red Spot:

https://www...

Ik hoef u natuurlijk niet te vertellen dat er de laatste tijd veel moeilijke berichten in het nieuws zijn. Vandaar deze geleide meditatie. Wellicht kan deze van dienst zijn bij het verlagen van uw cortisolwaarde. Deze meditatie werd geschreven, geproduceerd en verteld door Mirthe van der Drift en Hens Zimmerman.

TOI-1452b:

https://nl.wikipedia.org/wiki/TOI-1452b

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Een eclips of verduistering is de bedekking van een ster door een ander hemellichaam. Maar een secundaire eclips is eigenlijk het omgekeerde. Hoe we van een secundaire eclips tot een secundaire atmosfeer redeneren hoort u in deze aflevering van Zimmerman en Space.

NASA’s Webb Hints at Possible Atmosphere Surrounding Rocky Exoplanet:

https://www.jpl.nasa.gov/news/nasas-webb-hints-at-possible-atmosphere-surrounding-rocky-exoplanet

A secondary atmosphere on the rocky Exoplanet 55 Cancri e:

https://www.nature.com/articles/s41586-024-07432-x.epdf

Astronomers find first evidence of changing conditions on a super Earth: Duration: 00:13:28

Het grootste mysterie aan kortstondige maan fenomenen is misschien nog wel dat we het er nog niet eerder over hebben gehad in deze reeks astronomische verhandelingen. Hoe dat ook zij, al eeuwenlang nemen mensen kortstondige gebeurtenissen waar op het maanoppervlak. Wat voor zinnigs kunnen we er over zeggen?

Transient lunar phenomenon:

https://en.wikipedia.org/wiki/Transient_lunar_phenomenon

Chronological Catalog of Reported Luna Events:

https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19680018720/downloads/19680018720.pdf

Lunar Reconnaissance Orbiter:

https://en.wikipedia.org/wiki/Lunar_Reconnaissance_Orbiter

Voor...

Twee onderwerpen in één wat lange aflevering. Hopelijk luistert u 'm uit, maar dat hoeft natuurlijk helemaal niet. Onderwerp 1 is de indrukwekkende reparatie-op-afstand van het Voyager 1 ruimtevaartuig. En onderwerp 2 is de "souvenir" die mee zal reizen met het nog te lanceren Europa-Clipper ruimtevaartuig,

Voyager:

https://voyager.jpl.nasa.gov/

Voyager status:

https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/status/

NAND to Tetris:

https://www.nand2tetris.org/

En anders veel plezier hiermee:

https://nandgame.com/

Von Neumann architectuur:

https://nl.wi...

Van tijd tot tijd luisteren we in deze podcast samen naar wat geluiden uit de ruimte. Sonificaties, is de correcte term. Bij een sonificatie wordt iets, wat in eerste instantie voor ons niet hoorbaar is, vertaald naar een geluidsbestand dat we wel kunnen horen.

“Listen to the Universe” documentaire:

https://plus.nasa.gov/

Parker Solar Probe:

https://science.nasa.gov/mission/parker-solar-probe/

Langmuir waves:

https://en.wikipedia.org/wiki/Plasma_oscillation

Parker Solar Probe Team Hears First Whispers of the Solar Wind’s Birth:

ht...

Mogelijk leven we al die tijd binnen een magnetische tunnel. Zou dat misschien die hoofdpijn van laatst kunnen verklaren? Hoe het echt zit hoort u in deze aflevering, waarin we kennismaken met een ontdekking van astronoom Jennifer West.

A Unified Model for the Fan Region and the North Polar Spur: A bundle of filaments in the Local Galaxy:

https://arxiv.org/abs/2109.14720

Astronomer's research suggests 'magnetic tunnel' surrounds our solar system:

https://phys.org/news/2021-10-astronomer-magnetic-tunnel-solar.html

What — And Where — Is The North Polar Spur?

https://skya...

Naar aanleiding van een vraag van een lezer van het tijdschrift "Universum" proberen we vandaag de vraag te beantwoorden hoe zwaar een ster eigenlijk kan worden. En daarmee komt ook het mysterieuze hypothetische Thorne-Żytkow object aan bod.

Artikel in Trouw:

https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010824912:mpeg21:p007

Proefexemplaar Universum aanvragen:

https://www.sterrenkunde.nl/jwg/universum/proefexemplaar-aanvragen/

Hyperreus:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Hyperreus

Tolman–Oppenheimer–Volkoff limit:

https://en.wikipedia.org/wiki/Tolman%E2%80%93Oppenheimer%E2%80%93Volkoff_limit

W...

Ja ik dacht, als ik deze aflevering nou morgen online zet, denkt iedereen dat het een 1 april grap is. Maar niks daarvan, het is iets wat ons echt de komende tijd te wachten staat. En het gaat trouwens niet om een ster, maar om de verschijning van een zich herhalende nova. Deze aflevering brengt hopelijk wat duidelijkheid in het gebeuren.

View Nova Explosion, ‘New’ Star in Northern Crown:

https://blogs.nasa.gov/Watch_the_Skies/2024/02/27/view-nova-explosion-new-star-in-northern-crown/

Een diamant in de ruimte:

https://public.nrao.edu/news/cold-white-dwarf/

A Medieval Manu...

Het radio object GPM J1839–10 stelt astronomen voor een raadsel. Het ding lijkt een immens langzaam ronddraaiende pulsar te zijn, maar dat kan eigenlijk niet.

A long-period radio transient active for three decades:

https://sifa.sydney.edu.au/a-long-period-radio-transient-active-for-three-decades/

Dispersie als afstandsbepaling:

https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/p/pulsar+dispersion+measure

A New Electron Density Model For Estimation Of Pulsar And FRB Distances:

https://arxiv.org/pdf/1610.09448.pdf

A radio transient with unusually slow periodic emission:

https://www.nature.com/articles/s41586-0...

Vaak krijg ik vragen over de aanschaf van een telescoop. In een enkel geval betreft dit zelfs luisteraars die door deze podcast geïnspireerd zijn geraakt om zelf astronomische waarnemingen te gaan doen. Nou beschik ik zelf wel over een telescoop, maar echt een autoriteit op dit gebied kan ik mijzelf niet noemen. Zeker niet als het gaat om het maken van foto's met behulp van een sterrenkijker. Wie dat wel is, is Arenda Schuurman.

Ganymedes Optische Instrumenten:

https://www.ganymedes.nl/

Sterrenwacht Copernicus in Overveen:

https://sterrenwachtcopernicus.nl/

F...

We hebben het al uit-en-te-na gehad over het fotograferen van astronomische objecten. Maar hoe zit het nou eigenlijk met de fotografie zelf? En wat is het verschil tussen een CMOS en een CCD sensor? U hoort het in deze aflevering van "Zimmerman en Space", mits u er naar luistert natuurlijk.

110 film cassette:

https://en.wikipedia.org/wiki/110_film

Ganymedes optische instrumenten:

https://www.ganymedes.nl/

Robtics astronomical instruments and accessoires:

https://www.robtics.nl/nl/

Mariner Television Cameras Experiment:

https://www.jpl.nasa...

Ooit werd u door uw ouders op aarde gezet zonder u daarover van tevoren te consulteren. En al die jaren dat u hier rondslenterde, miste u misschien wel een bord met "U bevindt zich hier" erop. Deze - toegegeven iets deprimerende - aflevering brengt verbetering in deze situatie.

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Met de opkomst van de moderne ruimtevaartindustrie, waar we het twee weken geleden al over hadden, worden er ook interessante nieuwe bedrijven opgericht. In deze aflevering van Zimmerman en Space leren we Varda Space Industries kennen. En dan kan ik hier wel uitleggen wat zij zoal doen, maar het is mijns inziens veel leuker om dat te beluisteren. Dan kunt u ondertussen bijvoorbeeld de was vouwen, een wandeling maken of naar de vissen in uw aquarium staren.

Varda:

https://www.varda.com

SpaceX rideshare:

https://www.spacex.com/rideshare

...

In deze aflevering bespreken we nieuwe wetenschappelijke inzichten met betrekking tot het prille heelal. En niet alleen maar gedaan met de JWST, maar ook met de Very Large Telescope van de ESO.

The accretion of a solar mass per day by a 17-billion solar mass black hole:

https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso2402/eso2402a.pdf

Brightest and fastest-growing: astronomers identify record-breaking quasar:

https://www.eso.org/public/news/eso2402/

Very Large Telescope:

https://www.eso.org/public/teles-instr/paranal-observatory/vlt/

Did...

Misschien niet voor iedereen interessant, maar wel aardig om te weten hoe we op dit moment voor een revolutie in de ruimtevaart economie staan.

National Security Space Launch at a Crossroads:

https://www.everycrsreport.com/files/20160513_R44498_ed5b90543df15e81aa4fff1a56c5b8cc911a9889.pdf

Gitnux Must-Know Space Industry Statistics:

https://gitnux.org/space-industry-statistics/

Space Tourism Market Size, Share & Trends Analysis Report By Type (Orbital, Sub-orbital), By End Use (Government, Commercial), By Region (North America, APAC, EU, Latin America), And Segment Forecasts, 2024 - 2030:

...